Quảng Cáo
Chào mừng quý vị đến với .
Trích dẫn trong đề Văn không phải của tổng thống Lincoln?
Tác giả Nguyễn Đình Nam đưa ra dẫn chứng trên Google và tài liệu của sử gia Mỹ cho thấy, trích dẫn trong đề Văn đại học khối C không phải của tổng thống Lincoln.
> Thí sinh hào hứng với đề Văn mở
Trên trang web vanhocmang.net, tác giả Nguyễn Đình Nam viết:
Vô tình tôi đọc đề thi đại học môn Văn khối C năm 2009, thấy viện dẫn lời của cố Tổng thống Mỹ để làm tâm điểm cho thí sinh bàn về tính trung thực. Đó là câu ở trong bức thư được cho là của Lincoln viết, đã được đưa vào sách Ngữ văn lớp 10, xuất bản năm 2006: "Xin thầy hãy dạy cho cháu biết chấp nhận thi rớt còn vinh dự hơn gian lận khi thi".
| * Đề Văn đại học khối C |
Tôi liền lên mạng tìm kiếm sự thật. Chỉ Google vài từ khóa, tôi đã tìm được bản tiếng Anh của bức thư đó, nhưng ở 3 kết quả tìm kiếm đầu tiên thì kết quả đều nằm ở Ấn Độ, kết quả thứ hai nằm ở Kabul - Afghanistan, chứ không phải ở Mỹ. Kết quả thứ 3 thì có đoạn cho rằng bức thư đó không phải do Lincoln viết vì cách diễn đạt là của ngôn ngữ hiện đại, khác hẳn so với thời của Lincoln.
 |
| Đề thi Văn năm nay được nhiều chuyên gia, thí sinh đánh giá là mở, nhiều "đất diễn". Ảnh: Hoàng Hà. |
Tìm kiếm bằng Google trên các site ".gov" (chính phủ Mỹ) và ".edu" (ngành giáo dục Mỹ) không đem lại kết quả nào khả quan liên quan đến bức thư, nhưng tìm được bộ sưu tập các tác phẩm của Lincoln, là một bộ sách đồ sộ, cho phép truy cập miễn phí. Tuy nhiên sau những nỗ lực tìm kiếm trong bộ sưu tập này, tôi cũng không tìm được bức thư đó.
Tiếp tục tìm kiếm, đến website của một cơ quan bảo tồn lịch sử của bang Illinois, là bang nhà của Lincoln, tôi tìm thấy bài viết "Lincoln chưa bao giờ nói vậy" của tiến sỹ Thomas F. Schwartz (đăng ở tạp chí chuyên ngành của Hiệp hội Abraham Lincoln mang tên "For The People", bản phát hành mùa đông năm 2001) khẳng định bức thư này là 1 trong 10 điều Lincoln chưa bao giờ nói hay viết, nhưng bị gán cho là của Lincoln.
Thomas F. Schwartz là nhà sử học bang Illinois, chuyên nghiên cứu về Lincoln, là giám đốc Thư viện và Bảo tàng Tổng thống Lincoln. Trong 16 năm lại đây ông đã xuất bản rất nhiều sách về Lincoln. Tôi tạm dịch bài viết năm 2001 của Thomas như sau:
Internet có thể là một công cụ tuyệt vời để thu thập tin tức nếu trang web chứa thông tin có một tiến trình phản biện trước khi thông tin được đăng tải. Tuy nhiên, nhiều khi thông tin bị thêm bớt lung tung, tạo thành rác thông tin. Tất cả các loại thông tin cùng nhanh chóng lan truyền khắp hành tinh, bao gồm cả rác. Gần đây tôi được cảnh báo về một bức thư viết bởi Abraham Lincoln gửi tới hiệu trưởng của con trai mình. Bức thư này xuất hiện ở Hội đồng Quốc gia các Nhà giáo ở New Dehli, Ấn Độ, và các trang web ở các trường khác.
Mặc dù nội dung các trang web hơi khác nhau, thông điệp trong bức thư là một. Một trang web có lời đề tựa rằng: "Viết bởi Abraham Lincoln gửi tới hiệu trưởng của ngôi trường mà con trai ông đang học. Nó chứa một lời khuyên, mà đến nay giá trị vẫn còn nguyên cho các nhà quản lý, người lao động, giáo viên, cha mẹ và học sinh". Bức thư này được lưu truyền dưới dạng các phần nằm trong dấu ngoặc vuông, nói lên rằng nội dung xuất hiện trên các trang web chứ không phải dưới các hình thức khác.
Đáng tiếc là bức thư không được ghi ngày, và không có dấu hiệu nào giúp tìm được danh tính của người hiệu trưởng trong bức thư, cũng như danh tính người con trai của Lincoln. Trong 4 người con trai của Lincoln, chỉ có Robert sống đến tuổi trưởng thành để học ĐH Illinois và Phillips Execter Academy. Không có bằng chứng nào cho thấy Lincoln từng viết thư cho nhà trường về hành vi của Robert. Cách viết và nội dung của bức thư không phải phong cách của Lincoln. Bất cứ ai quen thuộc với lối hành văn của Lincoln đều ngay lập tức nhận ra đó không phải lời của Lincoln.
Tham khảo thêm vài nguồn phân tích khác, các phán đoán cho rằng bức thư đó là của một người ẩn danh viết, tuy bản thân bức thư là một tác phẩm hay, nhưng để tăng thêm sức nặng, người đó đã đề tên Lincoln vào. Tác phẩm đó lan truyền trên Internet, nhiều nhất là ở vùng Trung Á.
Có lẽ khi lan truyền đến Việt Nam, Bộ GD&ĐT thấy hay nên đưa vào sách giáo khoa mà không kiểm tra nguồn gốc. Tác phẩm này cũng có nhiều yếu tố của một tác phẩm "văn học mạng", khi gặp thời, văn học mạng cũng có thể đi từ Internet vào sách giáo khoa.
Lại quay lại trong bức thư, thấy có đoạn "xin thầy dạy cho cháu biết cần phải sàng lọc những gì nghe được qua một tấm lưới Chân lý", thiết nghĩ Bộ Giáo dục cần có cơ chế huy động xã hội cùng lọc nội dung sách giáo khoa qua tấm lưới chân lý, để ta không rơi vào tình cảnh đem những kiến thức không chính xác dạy hàng triệu con em chúng ta.
|
Trao đổi với với VnExpress.net, Cục phó Cục Khảo thí và kiểm định chất lượng giáo dục Trần Văn Nghĩa cho biết, đề Văn khối C đã ra theo đúng nội dung chương trình phổ thông. Câu trích dẫn của tổng thống của Lincoln nằm trong sách giáo khoa Văn lớp 10. "Việc xác định đó có đúng là câu nói của tổng thống Mỹ hay không là trách nhiệm của những người biên soạn sách giáo khoa Văn", ông Nghĩa nói. |
Tiến Dũng
Ngô Xuân Quỳnh @ 05:59 17/07/2009
Số lượt xem: 1197
- Những "cái nhất" thú vị sau ngày đầu tiên thi đại học (05/07/09)
- Nghề làm toán ở Mỹ (27/06/09)
- “Săn” sách trên Google Books với Google Books Downloader (15/06/09)
- Học sinh lớp 9 đăng ký dự thi vào lớp 10 trường THPT chuyên Nguyễn Trãi cần biết (14/06/09)
- Kỳ thi tuyển sinh THPT năm học 2009-2010 (14/06/09)
Sẽ có một thế hệ dạy văn và học văn theo kiểu khác?
Anh ta đã mở đầu bài viết của mình như sau: Lincoln đã viết những điều của thời đại ông ấy, còn bây giờ tôi sẽ viết lại bức thư này theo tiếng nói của thời đại mà tôi đang sống.
Tôi đang hồi hộp chờ đến ngày công bố kết quả thi đại học với mong mỏi sẽ có những bài văn đạt điểm cao với lối suy nghĩ như vậy. Tâm trạng này không xuất hiện trong tôi ở những kỳ thi trước vì tôi biết, những bài văn đạt điểm cao sẽ là những bài đúng và trúng với đáp án.
Như vậy, trước tiên, phải khẳng định: Việc đưa đề văn nghị luận xã hội vào kỳ thi đại học năm nay của Bộ GD-ĐT là hay, cần thiết và nên tiếp tục vì những lý do sau:
Thứ nhất, khi đề văn nghiêng về nghị luận xã hội, học sinh có thể cập nhật những vấn đề của đời sống đương đại để đưa vào bài viết.
Thứ hai, đề văn "mở" sẽ khai phá những khoảng không gian sáng tạo mà ở đó, thí sinh có cơ hội giãi bày suy nghĩ chân thực của mình, chứ không chỉ đơn thuần là học thuộc và chép lại kiến thức như một cái máy.
Giải trình của Bộ GD-ĐT về điểm văn thấp của khu vực Tây Nam Bộ trong kỳ thi tốt nghiệp THPT vừa qua là do giáo viên chấm quá sát với đáp án. Liệu, cách chấm này có quay trở lại với kỳ thi đại học, khi giáo viên nghĩ rằng cách tốt nhất là chấm an toàn theo đáp án? Và những em học sinh thật sự giỏi với một năng lực tư duy độc lập sẽ nhận nhiều thiệt thòi?
Giả sử, có những học sinh sẽ viết là: "Em thấy đức tính trung thực là cần thiết nhưng theo quan sát của em, những người trung thực trong cả thi cử lẫn cuộc sống đều phải chịu nhiều thua thiệt" thì bài văn đó sẽ được chấm như thế nào?
Cách tốt nhất, theo tôi, chỉ chấm về cách hành văn xem là thí sinh phát triển các ý tưởng của mình có sinh động hay không, có nhiều ví dụ hấp hẫn hay không, bố cục bài viết, ngôn ngữ được sử dụng như thế nào…
Nếu Bộ GD-ĐT tiếp tục đưa những đề văn mở vào thi đại học và kèm theo đó là những cải cách triệt để trong khâu chấm thi, đánh giá thì tôi tin rằng, cách ra đề này sẽ tác động mạnh mẽ đến cách dạy và học văn trong tương lai gần.
Thiếu sót lớn nhất trong cách dạy văn hiện nay là không kích thích được sự trung thực và tính sáng tạo của người học. Với những bài văn mẫu, những đáp án mẫu, chúng ta đang dạy con em mình cách nói dối, nói giả, nói khác đi những gì mà các em suy nghĩ.
Nhưng, việc đưa vào những đề văn nghị luận xã hội, cùng với đó là thay đổi sách giáo khoa với việc đưa nhiều những vấn đề gần gũi của đời sống nhiều hơn, thầy giáo cải tiến phương pháp giảng dạy sinh động, gần gũi, hơn, cách thi đánh giá năng lực tư duy nhiều hơn là học thuộc kiến thức, thì chúng ta sẽ có một thế hệ dạy văn và học văn theo kiểu khác.
Vì sao học sinh được điểm 5 môn Văn lại viết blog hay?
Lại nói về đề văn mở, tôi đã rất ngạc nhiên khi tính trung thực - một vấn đề rất nóng và căn bản của xã hội hiện nay được đưa vào để kích thích, gợi mở suy nghĩ cho học sinh.
Nền giáo dục hiện nay của chúng ta có thể đảm nhận sứ mệnh đào tạo ra những con người trung thực theo một triết lý toàn diện như bấy lâu vẫn nói? Những mục tiêu và mục đích về mặt lý thuyết đặt ra có thể rất hoàn hảo, nhưng cách tiến hành của giáo dục thì quả là dở.
Cái dở thứ nhất là bản thân triết lý giáo dục, phương pháp giáo dục đang chi phối cách biên soạn SGK, cách giảng dạy… đã và đang bó buộc, đóng khung cho những người thầy muốn tạo ra “sản phẩm” trung thực và sáng tạo.
Cái dở thứ hai là môi trường để dung dưỡng nền giáo dục hiện tại. Vì sao, một HS được điểm 5 môn văn ở trường mà về nhà, chúng lại viết blog hay như thế, hấp dẫn, cảm động đến thế? Phải chăng, vì chỉ ở thế giới đó, chúng được nói thật những điều chúng nghĩ trong một không gian không giới hạn sức sáng tạo.
Để rồi khi đến trường, chúng lại chất đầy kiến thức một cách giả dối để đối phó với những kỳ thi đem lại thành tích cho bố mẹ và nhà trường.
“Xuê xoa, dễ dãi” với khoa học
Lại thêm một chuyện lùm xùm nữa xung quanh đề thi văn khối C năm nay là những nghi vấn liệu bức thư được Bộ GD-ĐT đưa vào SGK và sử dụng làm đề thi ĐH có đúng là lá thư của A.Lincoln? Chưa bàn đến chuyện ai đúng, ai sai, nhưng theo tôi, Bộ GD -ĐT đã căn cứ vào một quyển sách của một NXB rồi đưa vào chương trình giảng dạy mà không có một động thái kiểm chứng, thì đó là việc sai hoàn toàn, dù đó chỉ là ngẫu nhiên.
SGK đã được nhà nước công nhận là một pháp lệnh, lại là giáo trình được giảng dạy cho hàng triệu học sinh thì không thể có những sai lầm tắc trách như vậy.
Đặc biệt, câu nói này lại là phát ngôn của một danh nhân, một chính khách lừng lẫy thì ý nghĩa và phạm vi ảnh hưởng của nó đã vượt ra khỏi những ranh giới thông thường khác.
Kể cả bây giờ Bộ GD-ĐT có phát hiện được lỗi sai và có đính chính thì để lại văn bản này thành bài học trong SGK cũng là một điều không thỏa đáng. Vì vị thế phát ngôn của một người cha bình thường với người cha là danh nhân, là chính khách lừng lẫy của một quốc gia vĩ đại đã là hai chuyện khác biệt.
Xét về mặt tâm lý và đặc tính văn hóa thì chúng ta đang “mặc định” và hồn nhiên, dễ dãi với nhau về quá nhiều điều hệ trọng mà văn bản đang được tranh cãi nói trên là một ví dụ điển hình.
Nếu giả sử lá thư kia được minh chứng bằng những chứng cứ khoa học xác đáng là không phải của Lincoln thì đây sẽ là bài học đắt cho các nhà làm giáo dục và khoa học của Việt Nam.
Công cụ thông tin giúp cho chúng ta tra cứu được nhanh hơn, nhiều hơn nhưng cũng kiểm chứng, giám sát chặt chẽ hơn, do đó sự thận trọng và trung thực không bao giờ là thừa.
Mới qua một thay đổi nhỏ mà đã xuất hiện nhiều chuyện “lùm xùm” nảy sinh xung quanh. Nhưng tôi hy vọng không vì thế mà các nhà lãnh đạo GD “chùn chân” với những sự thay đổi. Dám đối mặt, dám sửa sai và dám thay đổi, cũng là một cách hành xử TRUNG THỰC – điều mà hàng nghìn con em chúng ta vừa đặt bút thảo luận trong bài thi của mình.
Hàng năm, cứ sau mỗi mùa thi kết thúc, dư luận xã hội lại “xôn xao” bàn luận về chuyện học và thi. Năm nay cũng vậy. Riêng môn Ngữ văn, đã có rất nhiều ý kiến khác nhau, thể hiện cách nhìn nhận, đánh giá của xã hội về môn học này.
Có những ý kiến hết sức xác đáng, nhưng cũng không ít ý kiến chưa hiểu đúng việc học và thi môn Ngữ văn. Xin nêu lên một vài điểm căn bản mà dư luận xã hội đang quan tâm để rộng đường dư luận.
Ngữ văn chỉ là môn công cụ?
Trong một xã hội hiện đại, khi khối lượng tri thức của nhân loại đã và đang tăng lên vùn vụt, không có nhà trường nào lại lựa chọn cách dạy nhằm cung cấp số lượng các sự kiện và tri thức. Trong bối cảnh xã hội ấy, nhà trường cần dạy cách thức tiếp nhận và tạo lập các giá trị văn hóa.
Về lí luận, điều này không có gì mới, nhưng hiểu cho đúng và nhất là hiện thực hóa tư tưởng đó vào nội dung cụ thể của mỗi môn học không phải là đơn giản. Chỉ trả lời câu hỏi dạy và học môn Ngữ văn để làm gì đã thấy sự phức tạp này.
Lâu nay, do truyền thống coi trọng văn chương, nên cứ nói đến môn văn là người ta nghĩ ngay đến môn dạy các tác phẩm văn chương... Mà ngay tác phẩm văn chương cũng chỉ coi trọng những tác phẩm hư cấu tưởng tượng (fiction): thơ, truyện, tiểu thuyết... còn văn nghị luận và các loại văn bản khác (nonfiction) ít được chú ý.
Không ai phủ nhận vai trò của thơ văn trong việc bồi dưỡng tâm hồn, tư tưởng, nhân cách của người học... nhưng mục tiêu đó không phải là độc quyền của bất cứ môn học nào. Mục tiêu trực tiếp của môn Ngữ văn trong nhà trường trước hết bắt đầu từ tiểu học là dạy cho HS biết đọc, biết viết (literacy) và lên trung học là giúp họ trở thành người đọc, người viết có văn hóa.
Để đạt được mục tiêu trên, cần hình thành và rèn luyện cho HS hai năng lực thiết yếu: Đọc hiểu văn bản và tạo lập văn bản. Năng lực đầu giúp HS biết tiếp nhận, thưởng thức, đánh giá sản phẩm của người khác và năng lực sau biết tạo ra sản phẩm (nói và viết) của chính mình. Chính vì thế mà hầu hết các nước đều coi môn học này là môn công cụ.
Đọc hiểu và tạo lập văn bản có rất nhiều mức độ, trình độ khác nhau. Thoát nạn mù chữ không có nghĩa là đã biết đọc - hiểu. Nhiều người đọc rất to và lưu loát một văn bản nhưng vẫn không hiểu hoặc hiểu không đúng thông tin trong đó. Theo tờ New Week, cho đến năm 1993, Hoa Kỳ vẫn có “gần một nửa số người lớn (khoảng 95,5 triệu người) không tự điền vào phiếu gửi tiền ngân hàng hoặc... không tìm được điểm khởi hành của xe buýt hướng dẫn trên bảng lịch trình vào ngày thứ bảy”. Có lẽ vì thế mà Chương trình đánh giá học sinh quốc tế (PISA) chủ trương coi trình độ đọc hiểu (reading literacy) là một trong ba lĩnh vực quan trọng để đánh giá năng lực HS vào cuối giai đoạn giáo dục bắt buộc.
Nhà trường Việt Nam không thể không chú trọng tới việc dạy cho HS biết cách đọc - hiểu một văn bản. Trong cuộc sống, văn bản cần đọc hiểu rất phong phú, văn bản văn chương chỉ là một trong các loại ấy.
Biết viết không chỉ là viết đúng chính tả, ngữ pháp mà còn có những yêu cầu cao hơn: phải có ý; ý phải đúng, phong phú, mới mẻ, sáng tạo và độc đáo; phải biết trình bày, lập luận chặt chẽ, gây được ấn tượng, có phong cách và giọng điệu riêng... Cũng cần nói thêm, biết tạo lập văn bản còn bao hàm cả biết nói. Nói thông, nói thạo, nói hay... là một yêu cầu cao.
Tóm lại, dạy học môn Ngữ văn hiện nay đang điều chỉnh lại quan niệm cũ, hình thành quan niệm mới: giúp HS cách thức tiếp nhận và tạo lập các văn bản; coi trọng không chỉ văn chương hình tượng mà còn các loại văn bản khác đa dạng và gần gũi hơn với cuộc sống đời thường.
Văn nghị luận, đặc biệt là nghị luận xã hội (NLXH) vì thế được chú ý ở cả phần đọc - hiểu và cả phần làm văn. Các văn bản thông thường như đơn từ, biên bản, thư tín, quảng cáo, hợp đồng... cũng được chú ý luyện tập...
Không nắm được mục tiêu và quan niệm trên rất dễ cho rằng SGK Ngữ văn thiếu chất văn, khô khan, nặng nề.
Đề thi Ngữ văn: Cần đổi mới hơn nữa
Sau khi đề thi đại học môn Ngữ văn năm 2009 được công bố, đã có khá nhiều ý kiến nhận xét, đánh giá. Nhiều ý kiến khen nhưng cũng còn nhiều ý kiến băn khoăn, thắc mắc. Là một người có tham gia xây dựng chương trình và biên soạn SGK Ngữ văn, xuất phát từ mục tiêu và những yêu cầu của chương trình, SGK như đã nêu, tôi thấy cần trao đổi lại mấy điểm sau đây:
- Đề thi đại học 2009 mặc dù vẫn còn có những hạn chế trong cách diễn đạt câu chữ, nhưng nhìn chung đã đáp ứng được yêu cầu về cấu trúc và nội dung mà Bộ GD&ĐT đã nêu lên.
- Đề thi Ngữ văn đại học năm nay không phải là “đề mở”. Vì đề nêu rất rõ ràng và cụ thể vấn đề cần nghị luận, có đủ cả câu dẫn, câu trích, câu lệnh, phạm vi bàn bạc, thậm chí cả độ dài của bài viết. Đã yêu cầu rõ như thế thì sao lại gọi là “đề mở”?
Đề mở mà chúng tôi quan niệm là chỉ nêu lên vấn đề, đề tài, không yêu cầu gì về thao tác, kiểu văn bản, phạm vi bàn bạc và độ dài của bài viết, hoàn toàn tùy HS. Đề mở có cả ở NLVH chứ không phải chỉ mình NLXH. Chẳng hạn: “Đức tính trung thực” (NLXH) và “Văn học với việc xây đắp tâm hồn anh/chị” (nghị luận văn học - NLVH).
Tóm lại đề thi đại học năm nay không phải đề mở. Và như thế đáp án phải nêu lên một số nội dung cơ bản cần đạt. Tuy nhiên, ngay cả với đề “không mở” thì bao giờ cũng nên có một phần điểm để khuyến khích những HS có sáng tạo riêng, làm khác với đáp án, miễn là có sức thuyết phục.
- Để đổi mới thực sự, theo tôi cần chú ý hơn nữa tới tính phân hóa, nhất là kì thi nhằm chọn người có tài. Đề năm nay là đề nghị luận về một tư tưởng đạo lí, dạng đề đã quen thuộc từ lâu. Cần chú ý thêm dạng đề nghị luận về một hiện tượng đời sống (chẳng hạn: Anh/chị có suy nghĩ gì trước cảnh nhiều con sông đang biến thành“sông chết”?). Đây là dạng đề mới và khó hơn so với dạng đề nghị luận về một tư tưởng đạo lí, rất phong phú và gần gũi với đời sống; nó đòi hỏi sự suy nghĩ sáng tạo, hạn chế việc sao chép tài liệu có sẵn...
Về NLVH, nếu đổi mới thực sự phải tiến tới có câu yêu cầu HS đọc hiểu, phân tích và cảm thụ những văn bản chưa được học trên lớp. Vì mục tiêu của chương trình ngữ văn mới là trang bị cho HS phương pháp đọc.
Những văn bản được giảng trên lớp chỉ là mẫu để hình thành và rèn luyện; còn khi thi cần ra những văn bản tương tự nhưng chưa được học thì mới đánh giá đúng năng lực đọc - hiểu, cảm thụ văn chương của HS. Giống như môn Toán, người ta chỉ dạy cách giải phương trình còn bài toán cụ thể thì khi thi phải là bài toán chưa được giải.
Dư luận xã hội, các bậc phụ huynh học sinh cần thông hiểu và đồng tình với yêu cầu đổi mới này để qua các kì thi thực sự lựa chọn được những HS có năng lực văn học.